The nominative case (the subject)
Serbian marks a noun's role by changing its ending — this is 'case'. The nominative is the base, dictionary form and marks the subject (the doer) of the sentence. It is also the form used after 'to be' for naming things.
Voorbeelden
- Student uči. The student studies.
- Ovo je grad. This is a city.
- Kafa je topla. The coffee is hot.
De volledige les
Alles uit de video, in tekst.
-
In het Nederlands bepaalt meestal de woordvolgorde wie iets doet. In het Servisch niet — dat doet de uitgang. En de allereerste uitgang die je leert, is de nominatief.
-
Eerst het grote idee van het Servisch: een zelfstandig naamwoord verandert van uitgang om zijn rol in de zin te tonen. Elke vorm heet een 'naamval'. Het Servisch heeft er meerdere, en ze komen allemaal voort uit één.
-
Dat startpunt is de nominatief. Het is de basisvorm — die in het woordenboek — en zijn taak is het onderwerp te markeren: wie of wat de handeling doet.
-
Hier het onderwerp in actie. 'De student studeert.' Student is de doener, dus die staat in de nominatief — de gewone woordenboekvorm. Student uči.
-
De nominatief verschijnt ook na het werkwoord 'zijn', als je iets benoemt of identificeert. 'Dit is een stad.' Grad — stad — is wat we benoemen, dus het blijft nominatief. Ovo je grad.
-
En als je het onderwerp beschrijft, staat het bijvoeglijk naamwoord er ook bij in de nominatief. 'De koffie is heet.' Zowel kafa als topla — koffie en heet — staan samen in de nominatief. Kafa je topla.
-
Nu wat verrast. Omdat de uitgang het onderwerp markeert, is de woordvolgorde in het Servisch vrij. De doener hoeft niet vooraan te staan — je herkent hem aan de nominatiefuitgang, niet aan de plaats.
-
Kijk. 'Ana leest een boek' — en we kunnen het omdraaien: 'Een boek leest Ana.' Ana blijft in beide het onderwerp, omdat Ana de nominatiefvorm houdt. De betekenis schuift niet mee met de woorden. Ana čita knjigu. Knjigu čita Ana.
-
Hier de valkuil. Ga er niet van uit dat het eerste woord het onderwerp is. In 'Knjigu čita Ana' komt het boek eerst, maar knjigu staat in een andere naamval, het lijdend voorwerp. Ana, in de nominatief, is de echte doener.
-
Nog een reden om met de nominatief te beginnen: het is je anker. Elke andere naamval in het Servisch is een verandering van deze basisvorm. Leer eerst de nominatief van een woord en je hebt de vorm waaruit al het andere ontstaat.
-
Even samenvatten. De nominatief is de basisvorm uit het woordenboek. Hij markeert het onderwerp en volgt op het werkwoord 'zijn'. En onthoud: de uitgang benoemt het onderwerp, niet de woordvolgorde.