Past Simple: Düzensiz Fiiller, Olumsuz ve Soru Cümleleri (did)
İngilizcede en sık kullanılan fiillerin çoğu düzensizdir; yani geçmiş hâli kurala göre değil ezberle gelir: go → went, have → had, see → saw, make → made. Örneğin "I went to Rome." cümlesinde "go" fiili "went" olur. Olumsuz ve soru cümlelerinde ise işin sırrı şudur: düzenli olsun düzensiz olsun bütün fiillerde "did" + fiilin yalın (base) hâlini kullanırsınız. Bu yüzden "Did you see the film?" ve "She didn't have time." deriz; "did" zaten geçmiş zamanı taşıdığı için fiili tekrar geçmişe çekmeyiz. Türkçede her şey fiilin sonundaki ekle (gördün mü, gitmedim) hallolduğu için "did" gibi ayrı bir yardımcı fiil kavramı yabancı gelebilir; bu yüzden "Did you went?" veya "I didn't saw" gibi çift geçmiş hataları çok yaygındır.
Örnekler
- I went to Rome. the speaker travelled to Rome
- Did you see the film? asking whether someone saw the film
- She didn't have time. she had no time
Dersin tamamı
Videodaki her şey, yazılı olarak.
-
Basit bir soru sormak istiyorsun: arkadaşın filmi gördü mü? Ve diyorsun ki: Did you saw it? Doğru geliyor. Yanlış. Ve bunun nedeni geçmiş zaman hatalarının yarısını bir çırpıda çözüyor.
-
Bu derste iki şey buluşuyor. Birincisi: en yaygın İngilizce fiiller geçmişte -ed almaz — düzensizdirler ve onları bilmen gerekir. İkincisi: bir soru ya da olumsuz cümle kurduğun an, küçük bir kelime, did, her şeyi değiştirir.
-
Düzensiz fiillerle başlayalım. Düzenli olanlar -ed ekler: worked, played. Ama küçük, çok sık kullanılan bir grubun kendi geçmiş biçimi vardır ve onu basitçe ezberlersin. Go, went olur. See, saw olur. Onları kuran bir kural yoktur — onları öğrenirsin.
-
Go'yu al. Geçmişi went — tamamen farklı bir kelime. Ne goed, ne wented. Sadece went. I went to Rome.
-
See, saw olur. Yine yeni bir biçim: seed değil, burada seen de değil. Past simple'da saw. We saw a great film.
-
Sürekli kullanacağın iki tane daha. Have, had olur. Make, made olur. Made'in make'e ne kadar yakın olduğuna bak: küçük bir değişiklik, ama yine de bilmen gerek. She had time and made a plan.
-
İşte en önemlilerinin kısa bir listesi: her gün karşılaşacağın düzensiz fiiller. Önce bunları öğren, çünkü hep birlikte günlük geçmişin kocaman bir kısmını kapsarlar.
-
Şimdi ikinci yarı — ve herkesin ayağını kaydıran tam da bu. Geçmişte soru ya da olumsuz cümle yapmak için ana fiili hiç değiştirmezsin. Did'i getirirsin, ve geçmişi senin yerine did taşır. Ana fiil yalın haline geri döner.
-
Bir soruya ne olduğuna bak. Cümle You saw it. Sormak için did öne geçer ve saw, see'ye geri döner. Did you see it? Geçmiş artık did'in içinde yaşıyor, bu yüzden see yalın hale döner. Did you see the film?
-
Olumsuzda aynı hareket. She had time, she didn't have time olur. Didn't had değil: did işi zaten yaptı, bu yüzden have yalın halde kalır. Didn't have. She didn't have time.
-
Ve bu arada düzenli fiillerle de tam olarak aynı şekilde işler. We didn't play. Did they work? Burada da did'den sonra asla -ed görmezsin. Tek bir kalıp düzenli ve düzensiz fiillerin hepsi için geçerli — işin güzelliği de bu. Did they work yesterday?
-
Bunu iki mod gibi düşün. Bir cümlede geçmişi fiilin kendisi gösterir: went, saw, had. Soru ya da olumsuzda geçmişi did gösterir ve fiil yalın hale döner. İkisinden biri zamanı taşır, asla ikisi birden değil.
-
Ve böylece büyük hataya geliyoruz. Did you went? I didn't saw. Burada geçmiş biçim did'den sonra korunuyor, yani geçmiş iki kez işaretleniyor. Did onu zaten taşıyor, o yüzden fiil yalın hale dönmeli: Did you go? I didn't see.
-
Ve düzensiz fiiller için düzenli biçimler uydurma. Goed ya da maked değil: went ve made. Bir cümlede gerçek düzensiz geçmişe ihtiyacın var; güvenli -ed kısayolu yalnızca düzenli fiillerde işler.
-
Kullanışlı bir bonus: kısa cevaplar da did kullanır, böylece fiili tekrarlamazsın. Did you see it? Yes, I did. No, I didn't. Did tüm geçmiş zaman işini senin yerine yapar — temiz ve hızlı. Yes, I did. No, I didn't.
-
Hadi pekiştirelim. Yaygın fiiller düzensizdir — go, went; see, saw; have, had — ve onları ezberlersin. Ama her soru ve olumsuz için did artı yalın fiili kullanırsın. Did geçmişi taşır, böylece fiil baştan başlar. Bunu kavradığında, Did you went temelli kaybolur.
