De overtreffende trap van bijvoeglijke naamwoorden in het Servisch (naj-)
De overtreffende trap is in het Servisch verrassend regelmatig: je neemt de vergrotende trap van een bijvoeglijk naamwoord en zet er simpelweg het voorvoegsel naj- voor – aan elkaar geschreven, als één woord. Zo wordt noviji → najnoviji, bolji → najbolji, veći → najveći en lepši → najlepša. Wie de vergrotende trap kent, kan de overtreffende trap dus bijna altijd zelf afleiden zonder een nieuwe vorm te leren. Net als elk bijvoeglijk naamwoord past de overtreffende trap zich aan in geslacht, getal en naamval. Het voorvoegsel naj- blijft altijd hetzelfde; alleen de uitgang verandert mee: najlepša pesma is vrouwelijk, najjači igrači staat in het meervoud. Vergelijk Ovo je najnoviji model (Dit is het nieuwste model) met Ovo je najlepša pesma koju znam (Dit is het mooiste lied dat ik ken) – hetzelfde voorvoegsel, andere uitgang. Omdat de overtreffende trap op de vergrotende trap is gebouwd, lopen onregelmatige vormen gewoon mee: dobar → bolji → najbolji, velik → veći → najveći, mali → manji → najmanji, zao → gori → najgori. Je hoeft dus alleen de vergrotende trap te onthouden; de overtreffende volgt vanzelf. Een kleine spellingsregel: begint de vergrotende trap met een j, dan blijven beide j's staan. Van jak → jači wordt najjači (niet „najači“). Die dubbele j oogt vreemd, maar is correct. Om „de … van allemaal“ of „in een gebied“ uit te drukken gebruikt het Servisch od (+ genitief) of u (+ plaats): Ona je najpametnija od svih (Zij is de slimste van allemaal) en Beograd je najveći grad u Srbiji (Belgrado is de grootste stad van Servië). Veelgemaakte fouten van Nederlandstaligen: ten eerste het los schrijven – „naj bolji“ is fout, het is altijd najbolji, aan elkaar. Ten tweede een extra trapwoord toevoegen. In het Nederlands maak je de overtreffende trap met de uitgang -st (mooist, grootst) of met „meest“ (meest bijzonder); in het Servisch zit de hoogste trap al volledig in het woord. Zeg dus najbolji, nooit „najviše dobar“. Ten derde: vergeet de overeenkomst niet. Ovo je najbolji restoran u gradu is mannelijk, najlepša pesma vrouwelijk, en Oni su najjači igrači u timu staat in het meervoud. Wie naj- + vergrotende trap als één woord ziet en de uitgang aanpast, maakt de Servische overtreffende trap correct.
Voorbeelden
- najbolji the best
- najveći grad the biggest city
- najlepša pesma the most beautiful song
De volledige les
Alles uit de video, in tekst.
-
Je wilt najbolji, najveći of najlepši zeggen. Goed nieuws: ken je de vergrotende trap, dan krijg je de overtreffende trap er bijna gratis bij.
-
De overtreffende trap is de vorm voor de hoogste graad van een eigenschap, als iets helemaal bovenaan staat. In het Servisch maak je hem in één beweging.
-
Het hele geheim is het voorvoegsel naj-. Je neemt de vergrotende trap en plakt naj- ervoor, alles als één woord. De vergrotende trap noviji wordt najnoviji.
-
Laten we met een regelmatig voorbeeld beginnen. De vergrotende trap van nov is noviji, dus de overtreffende trap wordt najnoviji. Ovo je najnoviji model.
-
Bij onregelmatige bijvoeglijke naamwoorden gaat het net zo. De vergrotende trap van dobar is bolji, dus de overtreffende trap is najbolji. Ovo je najbolji restoran u gradu.
-
De vergrotende trap van velik is veći, dus de overtreffende trap is najveći. Die hoor je elke dag. Beograd je najveći grad u Srbiji.
-
Belangrijk: de overtreffende trap stemt overeen met het zelfstandig naamwoord in geslacht en getal, zoals elk bijvoeglijk naamwoord. De uitgang verandert, maar naj- blijft.
-
Bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord is de uitgang -a. Pesma is vrouwelijk, dus zeggen we najlepša pesma. Ovo je najlepša pesma koju znam.
-
In het meervoud is de uitgang -i. Als je over meerdere praat, zeg je najjači, najbolji, najveći in het meervoud. Oni su najjači igrači u timu.
-
Om te zeggen waarvan iets het beste is binnen een groep, gebruik je het woord od bij de andere term, of het voorzetsel u bij een plaats. Ona je najpametnija od svih.
-
Hier is de grootste valkuil. Voeg geen apart woord voor meest toe en haal het voorvoegsel niet los. Je schrijft nooit naj bolji los: naj- plakt direct aan de vergrotende trap als één woord.
-
En je zet er geen apart woord više voor. Je zegt nooit najviše dobar: de overtreffende trap zit al in het bijvoeglijk naamwoord, najbolji.
-
Even samenvatten. De overtreffende trap is naj- plus de vergrotende trap, alles als één woord. Hij stemt overeen in geslacht en getal. En je voegt nooit een apart woord toe: naj- is genoeg.