Serbska liczba mnoga przez wszystkie przypadki
Jako Polak masz tu ogromną przewagę. Serbski, podobnie jak polski, jest słowiańskim językiem przypadkowym z siedmioma przypadkami i pełną odmianą rzeczowników, więc intuicja, którą wyniosłeś z polskiej szkoły, działa od pierwszej lekcji. Co więcej — w liczbie mnogiej serbski jest prostszy niż polski. Tam, gdzie ty żonglujesz osobnymi końcówkami, serbski sporo z nich skleja w jedną. Najważniejszy skrót: w liczbie mnogiej celownik, narzędnik i miejscownik mają w serbskim DOKŁADNIE tę samą końcówkę. Dla większości rzeczowników męskich i nijakich to „-ima” (np. „gradovima”, „ljudima”, „selima”), a dla rzeczowników żeńskich na „-a” to „-ama” (np. „ženama”, „knjigama”, „rukama”). To zupełnie inaczej niż po polsku, gdzie te trzy przypadki masz wyraźnie rozdzielone: celownik „-om” (kobietom), narzędnik „-ami” (kobietami), miejscownik „-ach” (o kobietach). Serbski zwija wszystkie trzy w jedną formę. Spójrz: „sa prijateljima” (z przyjaciółmi — narzędnik), „u gradovima” (w miastach — miejscownik), „ženama i ljudima” (kobietom i ludziom — celownik). Ta sama końcówka, trzy różne funkcje. Przypadkiem, który naprawdę się wyróżnia, jest dopełniacz liczby mnogiej. Rodzaj męski i nijaki dostają „-a”: „mnogo gradova” (dużo miast). Wiele rzeczowników żeńskich gubi końcówkę i zostaje sam temat: „pet žena” (pięć kobiet). Czasem dla rozbicia zbitki spółgłosek pojawia się tzw. ruchome „a” (непостојано а): „sestra → sestara”, „pismo → pisama” — na początek wystarczy o tym wiedzieć, nie trzeba tego od razu opanowywać. Pełny wzorzec dla słowa „grad” (miasto): mianownik/biernik „gradovi / gradove”, dopełniacz „gradova”, a celownik/narzędnik/miejscownik wspólnie „gradovima”. Uwaga na najczęstszą pułapkę. Polak odruchowo chce trzymać każdy przypadek osobno, jak w pojedynczej, i wymyśla nieistniejące formy w stylu „u gradovih” — to BŁĄD. Poprawnie jest zawsze „u gradovima”. Druga pułapka to mylenie „-ima” z „-ama”: pamiętaj, że „-ama” idzie z żeńskimi rzeczownikami na „-a”, a „-ima” z resztą. Połącz to w zdaniu i poczujesz rytm: „sa prijateljima kroz mnogo gradova”.
Przykłady
- sa prijateljima with friends
- u gradovima in the cities
- mnogo gradova many cities
Cała lekcja
Wszystko z filmu, w tekście.
-
Przeżyłeś już przypadki w liczbie pojedynczej. Teraz potrzebujesz liczby mnogiej, a oto dobra wiadomość: liczba mnoga jest tak naprawdę łatwiejsza.
-
W liczbie pojedynczej każdy przypadek ma własną końcówkę. W liczbie mnogiej kilka przypadków dzieli końcówkę, więc jest mniej do zapamiętania. Pokażę ci wielki skrót.
-
Oto on. Trzy różne przypadki — celownik, narzędnik i miejscownik — zlewają się w liczbie mnogiej w jedną końcówkę. Dla większości rzeczowników jest to -ima.
-
Więc zamiast trzech końcówek dla tych trzech przypadków uczysz się jednej. To samo -ima obejmuje z przyjaciółmi, w miastach i dzieciom. Jedna końcówka, trzy zadania.
-
Zobacz to w akcji. Narzędnik liczby mnogiej: robić coś razem z ludźmi. sa prijateljima
-
Ta sama końcówka, inny przypadek. Miejscownik liczby mnogiej: gdzie coś się dzieje. u gradovima
-
I celownik liczby mnogiej: komu coś dajesz. Zauważ, że to wciąż ta sama rodzina końcówek. ženama i ljudima
-
Mała uwaga. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone na -a przyjmują -ama zamiast -ima dla tych samych trzech przypadków. Więc mężczyźni stają się ljudima, a kobiety ženama. Ta sama idea, tylko samogłoska dostosowuje się do rzeczownika.
-
Teraz jedyny przypadek liczby mnogiej, który naprawdę się wyróżnia: dopełniacz, używany dla kogo-czego, dla ilości i po wielu liczebnikach. Dla rzeczowników męskich i nijakich kończy się na -a.
-
Spotykasz to nieustannie przy ilościach. Wiele miast: rzeczownik idzie w dopełniacz liczby mnogiej. mnogo gradova
-
Rzeczowniki żeńskie są tu inne. Wiele z nich całkowicie traci końcówkę i kończy się na czystym temacie: to dopełniacz liczby mnogiej žena, kobiet. pet žena
-
Ustawmy całą liczbę mnogą w rzędzie, żebyś zobaczył, jak naprawdę mało tego jest. Dla rzeczownika jak grad, miasto, oto końcówki liczby mnogiej, ze wspólnymi zgrupowanymi razem.
-
Oto pułapka, której należy unikać. Nie próbuj trzymać wszystkich przypadków liczby mnogiej osobno jak w pojedynczej. Jeśli wymyślasz osobną formę miejscownika, pracujesz za ciężko: miejscownik to po prostu forma -ima, którą już znasz.
-
Złóż to w jedno zdanie i poczuj, jak naturalnie to brzmi: podróżowałem z przyjaciółmi przez wiele miast. putovao sam sa prijateljima kroz mnogo gradova
-
Zapamiętaj więc: liczba mnoga dzieli końcówki, więc waży mniej niż pojedyncza. Opieraj się na -ima dla trzech przypadków naraz i uważaj na dopełniacz: to on się wyróżnia.