Επιρρήματα στα σερβικά — πώς τα σχηματίζεις
Το τροπικό επίρρημα στα σερβικά σχηματίζεται πολύ απλά: παίρνεις το επίθετο και χρησιμοποιείς τον ουδέτερο ενικού, που τελειώνει σε -o. Έτσι το dobar γίνεται dobro (καλά), το brz γίνεται brzo (γρήγορα), το lep γίνεται lepo (όμορφα) και το tih γίνεται tiho (σιγά). Πρόσεξε τη διαφορά με τα ελληνικά: στα ελληνικά τα επιρρήματα παίρνουν δικές τους καταλήξεις, -α ή -ως (καλά, ευχαρίστως). Τα σερβικά δεν προσθέτουν τροπική κατάληξη· χρησιμοποιούν αυτούσιο τον έτοιμο ουδέτερο τύπο σε -o του επιθέτου. Το πιο σημαντικό να θυμάσαι: το σερβικό επίρρημα είναι άκλιτο. Δεν αλλάζει ποτέ σε γένος, αριθμό ή πτώση, παρόλο που το επίθετο από το οποίο προέρχεται κλίνεται. Το επίθετο περιγράφει ουσιαστικό και συμφωνεί μαζί του: dobar pas (καλός σκύλος), dobra žena (καλή γυναίκα). Το επίρρημα περιγράφει το ρήμα και μένει παγωμένο: Govorim dobro σημαίνει «Μιλάω καλά». Το κλασικό λάθος είναι να κλίνεις και το επίρρημα. Δεν λέμε Govorim dobra — είναι λάθος· λέμε πάντα Govorim dobro. Ακόμη κι όταν το υποκείμενο είναι θηλυκό ή πληθυντικός, το επίρρημα μένει ίδιο: One peva dobro («Αυτές τραγουδούν καλά»). Περισσότερα παραδείγματα: Dođi brzo! (Έλα γρήγορα!), Lepo pevaš (Τραγουδάς όμορφα), Govori tiho (Μίλα σιγά). Μια μικρή κλειστή ομάδα χρονικών και τοπικών επιρρημάτων τα μαθαίνεις απλώς ως λέξεις. Χρόνος: sada (τώρα), uvek (πάντα), danas (σήμερα) — π.χ. Uvek kasnim («Πάντα αργώ»). Τόπος: ovde (εδώ), tamo (εκεί), gore (πάνω) — π.χ. Čekam ovde («Περιμένω εδώ»).
Παραδείγματα
- Govorim dobro. I speak well.
- Dođi brzo! Come quickly!
- Uvek kasnim. I'm always late.
Ολόκληρο το μάθημα
Όλα όσα υπάρχουν στο βίντεο, σε κείμενο.
-
Θες να πεις ότι μιλάς καλά σερβικά; Μια λάθος κατάληξη και δεν ακούγεται πια σερβικό. Θα σου δείξω πώς να το λύσεις.
-
Ένα επίρρημα δείχνει πώς, πότε ή πού γίνεται κάτι. Σήμερα θα δούμε τα τροπικά επιρρήματα — το πώς — γιατί είναι τα πιο εύκολα να τα φτιάξεις μόλις ξέρεις το κόλπο.
-
Να ο βασικός κανόνας. Για να φτιάξεις ένα τροπικό επίρρημα, παίρνεις το επίθετο και χρησιμοποιείς τον ουδέτερο τύπο ενικού. Αυτός ο τύπος που τελειώνει σε -o γίνεται το επίρρημά σου και δεν αλλάζει ποτέ ξανά.
-
Σύγκρινε τις δύο πλευρές. Το επίθετο αλλάζει για να συμφωνεί με το ουσιαστικό σε γένος και αριθμό. Το επίρρημα είναι παγωμένο: ένας σταθερός τύπος για κάθε περίσταση.
-
Πάρε το επίθετο dobar, που σημαίνει καλός. Ο ουδέτερος τύπος του είναι dobro, και αυτό είναι και το επίρρημα, καλά. Govorim dobro.
-
Ίδια συνταγή με το brz, που σημαίνει γρήγορος. Ο ουδέτερος τύπος brzo είναι το επίρρημα, γρήγορα. Dođi brzo!
-
Και άλλη μια φορά με το lep, που σημαίνει όμορφος. Ο ουδέτερος τύπος lepo σου δίνει το επίρρημα, όμορφα. Lepo pevaš.
-
Το μοτίβο ισχύει παντού. Από το tih, ήσυχος, βγαίνει το tiho, σιγά. Πρόσεξε ότι το ρήμα κρατά τη δική του κατάληξη· μόνο το επίρρημα μένει σταθερό. Govori tiho.
-
Δεν προέρχεται κάθε επίρρημα από επίθετο. Μια μικρή ομάδα καθημερινών επιρρημάτων χρόνου και τόπου τα μαθαίνεις απλώς ως λέξεις. Ο χρόνος λέει πότε, ο τόπος λέει πού.
-
Να ένα από αυτά τα επιρρήματα χρόνου στην πράξη. Το Uvek σημαίνει πάντα, και στέκεται άνετα πριν από το ρήμα. Uvek kasnim.
-
Και ένα επίρρημα τόπου. Το Ovde σημαίνει εδώ, και ορίζει πού γίνεται η πράξη. Čekam ovde.
-
Και τώρα η μεγάλη παγίδα. Επειδή το επίρρημα ήρθε από επίθετο, μπαίνεις στον πειρασμό να το κλίνεις, όπως ένα επίθετο. Μην το κάνεις. Το επίρρημα περιγράφει το ρήμα, όχι ουσιαστικό, οπότε δεν παίρνει ποτέ θηλυκή ή πληθυντική κατάληξη.
-
Δες πώς αντέχει αυτός ο σταθερός τύπος. Το υποκείμενο είναι θηλυκό και πληθυντικός, το ρήμα αλλάζει, αλλά το επίρρημα dobro μένει ακριβώς το ίδιο. One peva dobro.
-
Θυμήσου το έτσι. Φτιάξε το τροπικό επίρρημα από το ουδέτερο επίθετο που τελειώνει σε -o, κράτα αυτόν τον τύπο σταθερό όποιο κι αν είναι το υποκείμενο, και μάθε τα βασικά επιρρήματα χρόνου και τόπου ως λέξεις.