Słowa pytające w serbskim: jak pytać „kto, co, gdzie, kiedy, dlaczego, jak"
Pytania otwarte (te, na które nie odpowiadamy „tak/nie") zaczynają się w serbskim od słowa pytającego. Szyk jest prosty i Polakowi znajomy: słowo pytające stoi na początku zdania, zaraz po nim czasownik, a potem reszta. Siedem słów, od których warto zacząć: - ko = kto (osoba) - šta = co (rzecz, czynność) - gde = gdzie (miejsce) - kada / kad = kiedy (czas; kad to po prostu krótsza forma, znaczenie takie samo) - zašto = dlaczego (powód) - kako = jak (sposób) - koliko = ile Spójrz na przykłady – zdanie serbskie zostawiamy bez zmian, dodajemy tylko polski przekład: - Ko je to? – Kto to jest? - Šta radiš? – Co robisz? - Gde živiš? – Gdzie mieszkasz? - Kada dolaziš? – Kiedy przychodzisz? - Zašto plačeš? – Dlaczego płaczesz? - Kako si? – Jak się masz? - Koliko košta? – Ile kosztuje? Zwróć uwagę, że szyk jest taki sam jak w polskim: słowo pytające, czasownik, reszta. Dzięki temu ten temat opanujesz szybko. Na co uważać. Po pierwsze nie myl ko i šta. Serbskie ko pyta tylko o osobę, šta tylko o rzecz lub czynność – „ko radiš" jest więc błędem, poprawnie mówimy „šta radiš". W polskim masz to samo rozróżnienie kto / co, wystarczy więc pilnować serbskich form. Po drugie nie myl zašto (dlaczego, w pytaniu) z wyrażeniem zato što (ponieważ, bo, w odpowiedzi): „Zašto plačeš?" – pytanie, „...zato što sam tužan" – odpowiedź. Po trzecie na początku nie martw się przypadkami. Formy się zmieniają (ko → koga, kome; šta → čega, čemu, podobnie jak nasze kogo, komu, czego, czemu), ale na poziomie A1 podstawowe ko i šta w zupełności wystarczą i będziesz się dogadywać. Przyimek może stać przed słowem pytającym: sa kim (z kim), za koga (dla kogo) – to znasz też z polskiego.
Przykłady
- Ko je to? Who is that?
- Šta radiš? What are you doing?
- Gde živiš? Where do you live?
Cała lekcja
Wszystko z filmu, w tekście.
-
Chcesz zapytać kto, co, gdzie albo dlaczego, ale nie wiesz, gdzie to słowo stoi w zdaniu? Dobra wiadomość: zawsze stoi w tym samym miejscu.
-
Są dwa rodzaje pytań. Pytania tak/nie, na które odpowiada się tak lub nie. I pytania otwarte, które proszą o konkretną informację, a te zaczynają się od słowa pytającego.
-
Oto sześć najważniejszych. Ko dla osoby, šta dla rzeczy, gde dla miejsca, kada dla czasu, zašto dla powodu i kako dla sposobu. Naucz się tych sześciu, a zapytasz prawie o wszystko.
-
Zasada jest prosta: słowo pytające idzie na przód, a reszta zdania po prostu za nim. Nic więcej nie musisz zmieniać.
-
Zacznijmy od ko, gdy pytasz o osobę. Ko je to?
-
Słowem šta pytasz o rzecz lub czynność. Bardzo częste w codziennej rozmowie. Šta radiš?
-
Gde pyta o miejsce. Słowo idzie na przód, czasownik tuż za nim. Gde živiš?
-
Kada pyta o czas. W mowie często usłyszysz też krótszą formę, kad. Kada dolaziš?
-
Zašto pyta o powód. Odpowiedź zwykle zaczyna się od zato što. Zašto plačeš?
-
I kako, gdy pytasz, w jaki sposób coś się robi, albo jak się ktoś ma. Kako si?
-
Jest jeszcze jedno bardzo przydatne słowo: koliko. Nim pytasz o ilość lub liczbę, ile czegoś jest. Koliko košta?
-
Oto najczęstszy błąd na początku: mylenie ko i šta. Ko jest tylko dla osoby, kto. Šta jest dla rzeczy, co. Jeśli powiesz ko radiš, nie ma to sensu; trzeba šta radiš.
-
Uwaga na później: ko i šta zmieniają się przez przypadki, koga, čega. Ale na początku używaj po prostu form podstawowych, ko i šta, a będziesz w pełni zrozumiały.
-
Podsumujmy. Sześć słów pytających: ko, šta, gde, kada, zašto, kako, plus koliko. Wszystkie idą na początek zdania, a reszta zostaje taka sama. To wszystko, czego potrzebujesz do pytań otwartych.