Yes/no questions: 'Da li…?' and '…li?'
Make a yes/no question in two ways: put 'Da li' at the front (Da li radiš? — Do you work?), or invert and add the clitic 'li' right after the verb (Radiš li?). Both are correct; 'Da li' is the everyday spoken default.
Przykłady
- Da li govoriš srpski? Do you speak Serbian?
- Govoriš li srpski? Do you speak Serbian?
- Da li je ovo tvoje? Is this yours?
Cała lekcja
Wszystko z filmu, w tekście.
-
Chcesz o coś kogoś zapytać, ale nie wiesz, jak utworzyć pytanie? Serbski nie ma angielskiego 'do' — są tylko dwa proste schematy.
-
Pytanie tak/nie to takie, na które odpowiadamy 'tak' lub 'nie'. Po serbsku tworzysz je na dwa sposoby, oba całkowicie poprawne. Oto główna idea.
-
Pierwszy sposób: stawiasz 'Da li' na samym początku zdania, a reszta pozostaje jak w zdaniu twierdzącym. Drugi sposób: czasownik idzie na początek, a słówko 'li' pojawia się zaraz po nim.
-
Zobaczmy to samo pytanie na oba sposoby. Najpierw z 'Da li' na początku. Da li govoriš srpski?
-
Teraz to samo pytanie, ale z inwersją: czasownik idzie na początek, a 'li' zaraz po nim. Govoriš li srpski?
-
Zwróć uwagę na kluczową różnicę: przy 'Da li' oba słowa stoją razem na początku. W formie krótkiej 'li' nigdy nie jest pierwsze — zawsze jest na drugim miejscu, zaraz po czasowniku.
-
Działa też z czasownikiem 'być'. Z 'Da li' zdanie brzmi najnaturalniej w mowie potocznej. Da li je ovo tvoje?
-
To samo pytanie w formie krótkiej: czasownik 'je' idzie na początek, a 'li' ląduje zaraz po nim. Je li ovo tvoje?
-
Jeszcze jeden codzienny przykład. Chcesz zapytać, czy ktoś ma czas? 'Da li' działa idealnie. Da li imaš vremena?
-
I jego krótki bliźniak. Czasownik 'imaš' na początku, potem 'li' zaraz po nim. Imaš li vremena?
-
Oto najczęstszy błąd. Anglojęzyczni próbują zbudować pytanie z 'do', jak 'Do you speak…'. Serbski nie ma takiego operatora 'do' — po prostu używasz 'Da li' albo inwersji z 'li'.
-
Uwaga o wymowie: w mowie 'Da li je' i 'Je li' często skracają się do 'Je l''. Usłyszysz 'Je l' ovo tvoje?' — to samo pytanie, tylko powiedziane szybciej.
-
Podsumujmy. Pytanie tak/nie tworzysz na dwa sposoby: 'Da li' na początku w mowie potocznej albo czasownik na początek z 'li' zaraz po nim. I pamiętaj — żadnego 'do'.