Het Servische meervoud: zo vorm je de nominatief
In het Servisch hangt de meervoudsuitgang in de nominatief af van het geslacht van het zelfstandig naamwoord. Dat is meteen het grootste verschil met het Nederlands: bij ons kiezen we tussen -en en -s (huizen, auto's) en hoort er een lidwoord bij, de of het. Het Servisch kent géén lidwoorden en kijkt in plaats daarvan naar het geslacht. De hoofdregel is overzichtelijk. Mannelijke woorden krijgen -i: student wordt studenti. Vrouwelijke woorden op -a krijgen -e: žena wordt žene, knjiga wordt knjige. Onzijdige woorden op -o of -e krijgen -a: selo wordt sela, jezero wordt jezera. Drie geslachten, drie uitgangen, en het lidwoord speelt geen rol. Let op een paar struikelblokken. Korte mannelijke woorden van één lettergreep schuiven vaak -ov- (of -ev- na een zachte medeklinker) in vóór de -i. Zo wordt grad niet "gradi" maar gradovi, most wordt mostovi, sin wordt sinovi, en kraj wordt krajevi. Beginners zeggen hier bijna automatisch "gradi"; dat is fout. Een tweede punt is de zogeheten sibilarisatie: een medeklinker k, g of h aan het eind van de stam verandert vóór de -i. Daardoor wordt vojnik niet "vojniki" maar vojnici. De klank wordt zachter; dat hoor en schrijf je terug. En de belangrijkste waarschuwing voor Nederlandstaligen: in het Servisch bestaat er geen meervoud op -s. Hoe vertrouwd "auto's" en "foto's" ook klinken, in het Servisch kies je altijd tussen -i, -e en -a, afhankelijk van het geslacht. Wie dat eenmaal automatisch doet, heeft de nominatief van het meervoud onder de knie.
Voorbeelden
- gradovi cities
- žene women
- sela villages
De volledige les
Alles uit de video, in tekst.
-
Eén grad. En hoe zeg je er meerdere? Je plakt er niet zomaar een -s achter. Het Servische meervoud heeft eigen regels, en die hangen af van het geslacht.
-
Dit is de onderwerpsvorm — het antwoord op de vraag wie of wat?. En de uitgang hangt af van het geslacht van het zelfstandig naamwoord.
-
Drie geslachten, drie uitgangen. Mannelijk krijgt -i, vrouwelijke woorden op -a krijgen -e, en onzijdig krijgt -a. Onthoud: i, e, a.
-
We beginnen met het vrouwelijke. Žena eindigt op -a; in het meervoud wordt die -a een -e — žene. žena → žene
-
Net zo met knjiga: het eindigt op -a, dus het meervoud is knjige. knjiga → knjige
-
Nu het onzijdige. Selo eindigt op -o; in het meervoud wordt die -o een -a — sela. selo → sela
-
Zo geeft jezero ook jezera: opnieuw wordt -o een -a. jezero → jezera
-
Nu het mannelijke. Langere woorden zijn makkelijk: student krijgt -i — studenti, en profesor wordt profesori. student → studenti
-
Maar let op de korte mannelijke woorden — daar gaat het het vaakst mis. Grad is niet gradi. Je voegt -ov- in, en zo krijg je gradovi. Veel eenlettergrepige woorden werken zo.
-
Zo geeft most mostovi en sin sinovi. Na een zachte medeklinker komt -ev-: kraj wordt krajevi. most → mostovi · kraj → krajevi
-
Nog een detail: eindigt de stam op k, g of h, dan verandert die klank vóór de -i. Vojnik wordt vojnici. vojnik → vojnici
-
De grootste valkuil: er komt geen -s aan het eind. Gradovis of ženas bestaat niet. Het Servisch kiest de uitgang naar geslacht — i, e of a.
-
Bekijk alle drie de geslachten samen: mannelijk op -i, vrouwelijk op -e, onzijdig op -a. Herken eerst het geslacht, dan ken je de uitgang.
-
Samengevat: mannelijk -i, vrouwelijk -e, onzijdig -a. Korte mannelijke woorden voegen -ov- of -ev- in. En nooit een -s aan het eind.