Sırpça İyelik Zamirleri: moj, tvoj, njegov ve Diğerleri
Türkçede iyeliği bir ekle gösteririz: kardeş-im, ev-in, araba-sı. Yani ayrı bir "sahiplik kelimesi" yoktur, son ek (iyelik eki) işi halleder. Sırpçada ise iyelik, isimden önce gelen ayrı bir kelimeyle anlatılır. İşte yedi temel iyelik zamiri: moj (benim), tvoj (senin), njegov (onun -erkek-), njen (onun -kadın-), naš (bizim), vaš (sizin / nazik "siz"), njihov (onların). İlk büyük farkı hemen görelim: Türkçede "o" hem kadın hem erkek için kullanılır; "onun" derken sahibin kadın mı erkek mi olduğunu belirtmeyiz. Sırpça bunları ayırır: erkek bir sahip için njegov, kadın bir sahip için njen. Yani "onun kitabı" cümlesi, sahibin cinsiyetine göre njegova ili njena olur. En önemli kuralı ise yanlış öğrenmeyin: Sırpçada iyelik zamiri, SAHİP olanla değil, SAHİP OLUNAN nesneyle uyum sağlar. Yani zamir, önündeki ismin cinsiyetine (eril/dişil/nötr), sayısına ve haline göre biçim değiştirir. Sırpçada her ismin bir dilbilgisel cinsiyeti vardır; bu Türkçede olmayan yeni bir fikirdir, ama korkmayın, mantığı düzenlidir. moj zamirinin temel biçimleri şöyle değişir: - Eril isim: moj brat (benim erkek kardeşim) — moj - Dişil isim: moja sestra (benim kız kardeşim) — sonu -a - Nötr isim: moje dete (benim çocuğum) — sonu -e Dikkat: Bu -a ve -e biçimleri sahibin kadın olmasıyla ilgili DEĞİLDİR; tamamen isimle ilgilidir. Bir erkek "moja sestra" der, bir kadın da "moja sestra" der, çünkü sestra (kız kardeş) dişil bir isimdir. Güzel bir örnek de njen muž (onun kocası) ifadesidir. Sahip kadın olduğu için njen kullanırız; ama muž (koca) eril bir isim olduğundan zamir njen olarak kalır, -a almaz. Çünkü uyum yine isimle kurulur, sahiple değil. En sık yapılan hata şudur: Türkçe konuşanlar zamiri sahiple uyumlu sanıp yanlış biçimi seçer. Örneğin "benim kız kardeşim" için yanlışlıkla moj sestra denir. Doğrusu moja sestra'dır: zamir, dişil olan sestra ismiyle uyumlu olmalıdır. Kısa kuralınız: önce ismin cinsiyetine bakın, sonra zamirin sonunu (-Ø / -a / -e) ona göre seçin. Düzenli pratikle bu refleks oturuyor. Yeni bir kelime öğrenirken hep cinsiyetiyle birlikte ezberleyin; iyelik zamiri kendiliğinden doğru gelecektir.
Örnekler
- moj brat my brother
- moja sestra my sister
- njen muž her husband
Dersin tamamı
Videodaki her şey, yazılı olarak.
-
Bir adam kız kardeşi için moja sestra diyor, moj değil. Neden dişil biçim? Çünkü Sırpçada iyelik, sahibe değil, sahip olunan şeye uyar.
-
İyelik zamirleri bir şeyin kime ait olduğunu söyler. İşte yedisi: moj, tvoj, njegov, njen, naš, vaš ve njihov.
-
Moj benim, tvoj senin, njegov onun, njen onun, naš bizim, vaš sizin, njihov onların. Vaš ayrıca siz dediğin tek kişi için kibar biçimdir.
-
Şimdi en önemlisi. Sırpçada iyelik, tanımladığı ismin cinsine uyar. Sahibe değil, sahip olunan şeye.
-
Biçim ismin cinsini izler. Eril kalır — moj. Dişil -a alır — moja. Nötr -e alır — moje.
-
Başlayalım. Brat, erkek kardeş, eril, bu yüzden moj temel biçiminde kalır: moj brat
-
Sestra, kız kardeş, dişil, bu yüzden moj, moja olur — ben erkek olsam bile. Önemli olan ismin cinsi. moja sestra
-
Dete, çocuk, nötr, bu yüzden moj, -e ekiyle moje olur: moje dete
-
Tvoj ile aynı ilke. Dişil isim knjiga, kitap, önünde tvoja olur. Ek her zaman ismin cinsini izler. tvoja knjiga
-
Şimdi njegov ve njen. Njegov onun demek — sahip erkek. Sin, oğul, eril, bu yüzden njegov kalır: njegov sin
-
Njen onun demek — sahip kadın. Ama muž, koca, eril, bu yüzden biçim njen: muž'a uyar, ona değil. İsim eki değiştirir, sahip değil. njen muž
-
Ve çoğul sahipler. Eril isim grad, şehir, ile şöyle dersin: naš grad
-
İşte en yaygın hata. Bir erkek ben erkeğim diye düşünür ve moj sestra der. Ama sestra dişil: moja sestra olmalı. İsmin cinsi karar verir, sen değil.
-
Özetleyelim. Yedi zamir: moj, tvoj, njegov, njen, naš, vaš, njihov. Hepsi isme uyar — -a dişil, -e nötr. İsim biçimi değiştirir, sahip değil.
