Sırpça özne zamirleri: ja, ti, on, ona, mi, vi, oni

Sırpçada öznenin yerini tutan kişi zamirleri (yalın hâlde) şunlardır: tekilde ja (ben), ti (sen), on (o, eril), ona (o, dişil) ve ono (o, nötr); çoğulda mi (biz), vi (siz, aynı zamanda tek kişiye karşı nazik hitap) ve „onlar” için üç ayrı biçim: oni, one ve ona. Türkçe konuşan biri için iyi haber şu: mantık size tanıdık gelecek. Sırpça da fiilin eyleni kimin yaptığını gösteren bir dildir, bu yüzden zamir çoğu zaman söylenmez — tıpkı Türkçede her cümlede „ben” ya da „sen” demediğimiz gibi. Bu olguya pro-drop, yani özne zamirinin düşmesi denir. Sırpça fiilin sonu zaten kişiyi taşıdığından, özne zamiri sıradan cümlelerin çoğundan düşer. Örneğin Radiš mnogo. „Çok çalışıyorsun” demektir — -š eki zaten öznenin „sen” olduğunu gösterir, dolayısıyla ti gereksizdir. Aynı şekilde Idemo kući. „Eve gidiyoruz” demektir — -mo eki „biz” kişisini belirtir, mi zamirine gerek kalmadan. raditi (çalışmak) fiilinin çekimiyle karşılaştırın: radim, radiš, radi, radimo, radite, rade. Her biçimin eki farklıdır, bu yüzden zamiri eklemek çoğunlukla gereksiz bir tekrar olurdu — tıpkı Türkçede „çalışıyorum” deyip „ben çalışıyorum” demediğimiz gibi. Peki zamir ne zaman söylenir? Mantıksal vurgu, karşıtlık ya da tanıtım söz konusu olduğunda. Tanışırken örneğin: Ja sam Ana. — „Ben Ana'yım” (ja, kendini tanıtmak için söylenir). Karşıtlıkta, iki kişinin yaptığını karşı karşıya koyarken: Ja radim, a ti se odmaraš. — „Ben çalışıyorum, sen ise dinleniyorsun”. Burada ja ve ti, iki kişi arasındaki karşıtlığı öne çıkarmak için bulunur. Bu refleks bir Türk için de doğaldır: biz de „ben” ve „sen” sözcüklerini ancak vurgulamak ya da karşılaştırmak istediğimizde ekleriz. ti ile vi ayrımı ayrı bir özen ister. ti samimi biçimdir: arkadaşlarla, aileyle, çocuklarla, yaşıtlarla kullanılır — Türkçedeki „sen” hitabına denk düşer. vi ise nazik ve saygılı biçimdir; yabancılara, büyüklere, patrona söylenir ve aynı zamanda çoğul „siz” anlamına gelir — Türkçedeki „siz” gibi. Nazik örnek: Vi ste ljubazni. — „Siz naziksiniz”. Bir yabancıya ti demek fazla samimi, hatta kaba kaçar. Kültürel bir alışkanlık da vardır: insanlar genellikle vi ile başlar, sonra biri „Možemo li na 'ti'?” („'Sen' diye konuşabilir miyiz?”) diyerek samimi hitaba geçmeyi önerir. Son olarak, Türkçenin tek bir „onlar” sözcüğüyle karşıladığı çoğul üçüncü kişi, Sırpçada cinsiyete göre üç biçimlidir. oni eril ya da karma bir grubu, one yalnızca kadınlardan oluşan bir grubu, ona ise nötr bir grubu gösterir. Örneğin One su ovde. „Onlar burada” demektir — özellikle kadınlardan söz ederek. Dikkat: ona belirsiz olabilir, çünkü hem „o” (tekil, dişil) hem de „onlar” (nötr çoğul) anlamına gelir — bu durumda fiilin sayısı hangisi olduğunu açığa çıkarır. Kaçınılması gereken en sık hatalar: zamiri İngilizcedeki gibi her cümleye koymayın (Sırpça da Türkçe gibi onu seyrek kullanır); bir yabancıya ya da büyüğünüze ti demeyin, saygısız duyulur; yalnızca kadınlardan oluşan bir grup için oni kullanmayın (orada one doğrudur); ve ona'nın hem „o” hem de „onlar (nötr)” olabileceğini unutmayın — hangisi olduğunu fiil gösterir.